P2P lending (vay ngang hàng) - hiểu đúng để quản đúng

Sáng ngày 02/05/2019 vừa qua, hội thảo: "Các mô hình kinh doanh và khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam: Nút thắt và các khuyến nghị" trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế tư nhân năm 2019 đã thảo luận về những xu hướng mô hình kinh doanh mới ở Việt Nam cũng như đưa ra những kiến nghị góp phần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam. Hội thảo do Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Thông tin & Truyền thông đồng chủ trì. Dưới đây là đóng góp của đại diện Mofin với bài viết có tựa đề: P2P lending (vay ngang hàng), hiểu đúng để quản lý đúng

Để tìm kiểm về P2P lending (vay ngang hàng), ta cần tìm hiểu về khái niệm P2P (ngang hàng)

Nguồn gốc của thuật ngữ P2P (ngang hàng)

P2P là thuật ngữ chỉ xuất hiện khi có mạng máy tính. Tại sao lại có thể khẳng định như vậy? Bởi nếu ta thử search từ  khóa “P2P là gì” trên Google thì sẽ thấy kết quả đầu tiên là bài viết trên Wikipedia, nói về P2P là nói về mạng máy tính ngang hàng, nơi mà các nút mạng phân tán có vai trò đồng đẳng, chia sẻ năng lực tính toán mà không phụ thuộc vào máy chủ.

Như vậy, nói đến các dịch vụ/ứng dụng liên quan tới P2P, chúng ta mặc định nói đến các dịch vụ/ứng dụng vận hành trên nền tảng mạng Internet, có chức năng kết nối, chia sẻ giữa các cá nhân có vai trò đồng đẳng đang tham gia hoạt động trên nền tảng mạng lưới đó.

P2P lending (vay ngang hàng) là gì?

Vay mượn lẫn nhau là một hình thức đã có từ ngàn đời xưa. Về bản chất, đây chính là hoạt động được coi là “P2P” bởi người vay và người cho vay có vai trò đồng đẳng, thậm chí là có thể hoán đổi vai trò, tức lúc tôi cần tiền, tôi là người vay anh, còn trong những lúc khác, tôi có thể là người cho anh vay. Trong các hoạt động vay mượn này, không hề có sự tham gia của ngân hàng hay các tổ chức tài chính. Đơn giản là các cá nhân này (P) chỉ vay mượn trực tiếp (to) từ các cá nhân khác (P)

Mặc dù vậy, các hoạt động vay mượn lẫn nhau ở thời kỳ đó vẫn không được gọi là P2P lending. Đơn giản là vì thuật ngữ vay ngang hàng (P2P lending) chỉ xuất hiện và được sử dụng phổ biến khi có sự tham gia của mạng máy tính. Ở một thời điểm nào đó, một người A cần tiền, thông báo trên mạng máy tính và ngay lập tức có người B chuyển tiền cho vay. Mọi việc diễn ra tự động, không có ai đó đứng ra hút tiền vào rồi mới giải ngân ra. Không có tổ chức tài chính, không có ngân hàng hút tiền. Mọi việc chỉ là giao dịch giữa tài khoản cá nhân này tới tài khoản cá nhân khác thông qua mạng máy tính.

Như vậy, cốt lõi của các hoạt động P2P (ngang hàng) là các hoạt động diễn ra giữa các cá nhân với nhau, thông qua mạng máy tính.

Vay ngang hàng là hoạt động vay mượn TRỰC TIẾP lẫn nhau của các cá nhân và HOÀN TOÀN thông qua mạng máy tính.

Quản P2P lending là quản những vấn đề gì?

Đầu tiên phải khẳng định rằng, quản P2P lending là quản những thứ thuộc về P2P lending chứ không phải là những thứ không thuộc về P2P lending

Hỏi: Vậy những gì không thuộc về P2P lending?

Đáp: Tất cả những gì không phải như định nghĩa nêu trên, đều không thuộc về P2P lending

Hỏi: Những gì dễ bị nhầm lẫn là P2P lending?

Đáp: Những mô hình dễ bị nhầm lẫn là P2P lending là những mô hình đâu đó có một vài yếu tố giống P2P lending nhưng về bản chất là không phải.

Ví dụ một mô hình nào đó quảng cáo là P2P lending, nhưng trên thực tế chữ P bên trái không phải là cá nhân mà là một đơn vị đứng ra hút tiền của các cá nhân khác rồi cho chữ P bên phải vay lại.

Hoặc một mô hình nào đó quảng cáo là P2P lending, nhưng thực tế chữ P bên phải là Doanh nghiệp chứ không phải là cá nhân.

Hoặc một mô hình nào đó quảng cáo là P2P lending, nhưng chỉ có 1 vài động tác kết nối online, còn lại thì 2 chữ P vẫn phải bố trí gặp nhau offline để làm việc tiếp.


Hỏi: Vậy tóm lại quản lý hay nói cách khác tạo điều kiện thúc đẩy P2P lending thì phải làm những gì?

  • Là đảm bảo các mô hình tham gia phải là P2P lending đích thực
  • Đảm bảo các chữ P phải làm đúng trách nhiệm dân sự. Vì là vay giữa các cá nhân nên 1) không được thực hiện hành vi thế chấp và 2) chỉ được cho vay tín chấp với số tiền đủ nhỏ để không bị cạnh tranh/không bị quy về tổ chức tín dụng/tài chính (đề xuất là dưới 10 triệu/1 khoản vay)
  • Đảm bảo các chữ P tham gia được bảo vệ bởi pháp luật.